محمد ابراهيمى وركيانى
19
تاريخ تحليلى اسلام از آغاز تا واقعه طف ( فارسي )
مقدمه نويسندگان تاريخ اسلام از نظر مباحث پايانى به شكلى متفاوت بحث كردهاند ؛ بدين بيان كه برخى تا دوران هجرت ، برخى تا زمان وفات پيامبراكرم ، پارهاى تا دوران خلفاى نخستين ، جمعى مانند دكتر شهيدى تا پايان دوران اموى و عدهاى نيز تا دوران غيبت صغراى امامزمان ( عج ) را كاويدهاند . اما با آنان از نظر آغاز مباحث خويش ظاهراً وحدتنظر داشتهاند ؛ بدينمعنا كه مباحث تاريخ اسلام را با بررسى اوضاع جغرافيايى جزيرةالعرب شروع كردهاند . اين از آن روست كه اساساً بين علم تاريخ با جغرافيا پيوندى انكارناپذير وجود دارد . آگاهى ما از اوضاع جغرافيايى جزيرةالعرب نيز اينگونه است . ازاينرو ، هرچه ما به موقعيت جغرافيايى اين منطقه آشناتر باشيم ، در تحليل وقايع تاريخى صدر اسلام و حل ابهامات آن موفقتر خواهيم بود . براى مثال ، يكى از حوادث مهم تاريخى صدر اسلام سفر مسلمانان در دوران پيش از هجرت از مكه به كشور حبشه ( اتيوپى ) است . دراينباره كه چرا مسلمانان به اين كشور مهاجرت نموده و به ديگر كشورهاى مجاور جزيرةالعرب مانند ايران ، روم و مصر نرفتهاند - با فرض اينكه پناهندگى سياسى در ميان همهء ملل جهان از ديرباز مطرح بود - پاسخهاى متعددى داده شده ؛ مثلًا اينكه نجاشى پادشاهى عادل و مردم حبشه مردمى مسيحى و نوعدوست بوده و با مردم مكه روابط تجارى خوبى داشتهاند . اما براى كسى كه از موقعيت جغرافيايى مكه و دورى اين شهر از كشورهايى همچون ايران ، روم ، مصر و حبشه آگاه بوده و از شرايط معيشتى و موقعيت سياسى مسلمانان آن زمان مطلع است اين معنا بهخوبى روشن است كه علت اصلى مهاجرت مسلمانان به حبشه صرفاً عدالت نجاشى و جز